11. MWNAU

Rhan 1

11.1. Cyfiawnhad o Bolisïau Rhan 1

11.1.1. Mae gan y fwrdeistref sirol draddodiad hir o gloddio mwnau ac mae'n rhan sylweddol o gynhyrchiant y rhanbarth o ynni a mwnau agregau, ynghyd â symiau sylweddol o ddefnyddiau nad ydynt yn agregau i'w defnyddio mewn prosesau diwydiannol. Ystyrir bod angen darparu'n ddigonol ar gyfer y cloddio hwn er mwyn sicrhau y gall y fwrdeistref sirol gynnal ei chyfraniad presennol at alw rhanbarthol.

11.1.2. Bydd y polisïau yn Rhan 2 yn rhoi cyfarwyddyd am yr amodau a orfodir ar gynigion mwnau yn y dyfodol i sicrhau eu bod yn amgylcheddol dderbyniol ac yr adferir safleoedd ar y cyfle cyntaf er mwyn hwyluso ôl-ddefnydd buddiol.

11.1.3. O ran darparu ar gyfer agregau, cyfrifir canran cynhyrchiant rhanbarthol y fwrdeistref sirol ar sail cyfartaledd y tair blynedd diwethaf gan fod cynhyrchiant yn gallu amrywio'n sylweddol o un flwyddyn i'r llall. Bydd y cyfrifiad hwn yn nodi a yw'r cronfeydd presennol a ganiateir neu a ddyrennir yn ddigon neu a fydd angen dyrannu rhagor o adnoddau yn sgil rhagolygon rhanbarthol o alw yn y dyfodol a gynhyrchir gan y Llywodraeth neu Weithgor Agregau Rhanbarthol De Cymru. Mae darparu ar gyfer mwnau nad ydynt yn agregau a mwnau ynni'n anoddach ac mae'n dibynnu ar nifer o ffactorau, megis y galw am y cynnyrch y mae angen y garreg galch ddiwydiannol ar eu cyfer a pholisi ynni cenedlaethol y dyfodol.

11.1.4. Dylai strategaeth mwnau gynaliadwy sicrhau y defnyddir adnoddau mwnau'n effeithiol ac nad yw cronfeydd sy'n debygol o fod yn addas ar gyfer gwaith yn y dyfodol yn cael eu sterileiddio gan ddatblygiad parhaol arall. Bydd polisi 15 yn helpu i sicrhau y cedwir adnoddau drwy ystyried defnyddio defnyddiau eraill megis agregau morol, defnyddiau eilaidd ac ailgylchedig, os ymchwilir i oblygiadau defnyddio'r adnoddau hyn yn llawn ac yr ystyrir eu bod yn amgylcheddol dderbyniol.

11.1.5. Mae digon o adnoddau mwynol yn y fwrdeistref sirol er y bydd cloddio am rai adnoddau'n annerbyniol, megis tynnu tywod a chronfeydd gro yn yr ardal arfordirol. Bydd polisi 16 yn helpu i sicrhau y bydd adnoddau carreg galch sydd eu hangen ar gyfer agregau neu bwrpasau diwydiannol yn cael eu diogelu drwy wrthod datblygiad parhaol ar neu ger yr adnoddau hynny. I ddiogelir adnoddau glo brig oherwydd y diffyg gwybodaeth am ddichonoldeb economaidd gweithio rhannau gwahanol o faes glo de Cymru ac ansicrwydd y diwydiant o ran ardaloedd i'w gweithio yn y dyfodol. Dim ond ychydig o ddiddordeb a welwyd o ran cloddio tywodfeini yn y fwrdeistref sirol a byddai'n afresymol diogelu adnoddau tywodfeini lle nad yw'n debyg iawn o gael eu cloddio yn y dyfodol rhagweladwy. Mewn gwirionedd, diogelir yr adnoddau hyn gan bolisïau eraill yn y Cynllun Datblygu Unedol sy'n gwrthod prif ddatblygiadau newydd yng nghefn gwlad. Ystyrir cynigion ar gyfer gweithio mwnau nad ydynt yn cael eu diogelu yn y Cynllun mewn perthynas â'r meini prawf a osodir allan ym mholisïau Rhan 2 er mwyn penderfynu ar gynigion datblygu'r dyfodol.

Rhan 2

11.2. Cyflwyniad

11.2.1. Mae mwnau'n adnoddau naturiol pwysig ac mae gwneud y mwyaf ohonynt yn gwneud cyfraniad sylweddol i ffyniant y wlad ac ansawdd bywyd. Mae'n hanfodol i'r economi genedlaethol, rhanbarthol a lleol bod yna gyflenwad digonol a chyson o fwnau.

11.2.2. Maen angen mwnau ynni fel glo, nwy ac olew i greu pŵer ac mae cynhyrchu'r rhain gartref yn lleihau'r angen i fewnforio'r defnyddiau. Mae agregau'n ddefnyddiau swmpus gan gynnwys creigiau wedi eu malu, tywod a gro sydd eu hangen ar gyfer adeiladu strwythurau ac sy'n hanfodol ar gyfer isadeiledd cymdeithas. Mae llawer o ddiwydiannau angen mwnau i ddarparu defnyddiau crai sylfaenol, er enghraifft, defnyddir calch i greu sment ac mewn prosesau gwneud dur. Mae cloddio mwnau'n creu diwydiannu ategol megis gwaith gwneud brics a blociau a gwaith concrid cymysg parod.

11.2.3. Rhaid i gynllunio am fwnau gydnabod rhai nodweddion arbennig; cyfyngir safleoedd cloddio gan y defnyddiau sydd ar gael yn dibynnu ar geoleg yr ardal; mae cloddio'n cymryd amser hir ond nid yw'n ddefnydd parhaol o'r tir; mae'r gwaith yn cael effaith amgylcheddol ddrwg ar y gymuned gyfagos; ac, ar ôl cwblhau'r gwaith, mae angen adfer a gofalu am y safle er mwyn osgoi dirywiad.

11.2.4. Arweinir y strategaeth cynllunio mwnau gan bolisi'r Llywodraeth Ganolog a cheir cyngor yn y Nodiadau Cyfarwyddyd Cynllunio Mwnau (MPG). Cyhoeddwyd diwygiadau'n ddiweddar o'r cyfarwyddyd i adlewyrchu materion cynaladwyedd a phryderon cynyddol y cyhoedd am effaith datblygiad mwnau ar yr amgylchedd ar gyfer Lloegr yn unig. Eithriad oedd yr MPG3 drafft: Cloddio Glo a Chael Gwared ar Sbwriel Gweithfeydd Glo a gyhoeddwyd at bwrpasu ymgynghori ym mis Rhagfyr 1998. Fodd bynnag, mae Polisi Cynllunio Mwnau - Cymru wedi cymryd lle hwn erbyn hyn.

11.3. Mwnau yn y Fwrdeistref Sirol

11.3.1. Yn y fwrdeistref sirol, ceir carreg galch yn hanner deheuol yr ardal a thywodfaen yn y gwelyau glo i'r gogledd o Abercynffig, ynghyd â thywod a gro yn y parth arfordirol.

11.3.2. Mae chwareli carreg galch gweithredol yng Nghorneli, Gaens a Grove ger De Corneli'n ffurfio'r crynhoad mwyaf o chwareli gweithredol yn ne Cymru, yn cynhyrchu rhyw 1.75 miliwn tunnell o agregau a charreg galch o ansawdd uchel bob blwyddyn. Mae chwarel tywodfaen yng Nghefn Cribwr sy'n gweithredu'n achlysurol a chwarel sydd wedi cau yn Stormy Down. Cloddir glo yn Park Slip Gorllewin ar ffurf gwaith glo brig. Mae holl byllau glo bach yr ardal wedi cau. Ers 1998, cafwyd mwy o ddiddordeb mewn ecsbloetio methan gwelyau glo ond ni weithredwyd unrhyw waith archwilio hyd yma.

11.3.3. Ailgylchir defnyddiau yn lle agregau cynradd yn Chwarel Corneli a chymeradwywyd safle i ailgylchu defnyddiau dymchwel ger chwareli Gaens/ Pantmawr er nid yw hyn yn weithredol hyd yma.

11.4. Mwnau nad ydynt yn Ynni - Agregau

11.4.1. Carreg Galch: Adnoddau carreg galch yw prif gyflenwad agregau yn y fwrdeistref sirol. Gwneir arolygon o gynhyrchiant a chronfeydd bob blwyddyn gan Weithgor Agregau Rhanbarthol De Cymru a defnyddir y data hwn i benderfynu ar y banc tir drwy berthyn y cronfeydd cyfredol â chyfartaledd cynhyrchiant yn y tair blynedd ddiwethaf. Y wybodaeth ddiweddaraf yw ar gyfer 2002 ond mae cyfrinachedd yn atal rhyddhau'r wybodaeth hon.

TABL MIN 1 CYNHYRCHU A CHRONFEYDD CREIGIAU MÂL 1997-1999 (miliwn tunnell)

Ffynhonnell: AROLYGON BLYNYDDOL SWRAWP 1995-97

11.4.2. Mae tabl MIN 1 yn dangos bod yna ddigon o gronfeydd i fodloni lefelau diweddar o gynhyrchu agregau ar gyfer bywyd y cynllun a'r tu hwnt. Fodd bynnag, mae angen rhai o'r cronfeydd hyn at bwrpasau nad ydynt yn ymwneud ag agregau. Os tybir bod hanner y cronfeydd yn rhai nad ydynt yn ymwneud ag agregau, mae'r banc tir o agregau'n lleihau i oddeutu 15 mlynedd. Ymhellach, lleolir rhannau o'r cronfeydd mewn ardaloedd lle ystyrir na ddylai rhagor o gloddio ddigwydd ac felly mae angen dyrannu tir i estyn chwareli cyfredol er mwyn gwneud i fyny am y cronfeydd hyn. Ni ystyrir bod angen caniatáu chwareli newydd er mwyn cynnal cyflenwadau o agregau.

11.4.3. Tywodfaen: Aseswyd tywodfaen Pennant glannau glo uchaf yn rhan ogleddol y fwrdeistref sirol fel meddu ar botensial datblygu sylweddol i'w ddefnyddio fel Agregau Manylion Uchel (HSA) oherwydd ei chadernid naturiol a'i haddasrwydd fel defnydd arwynebu ffyrdd sy'n atal ceir rhag llithro. Mae'r polisi presennol am bolisi cludiant mwy cynaliadwy wedi arwain at lai o adeiladu ffyrdd a gostyngiad felyn yn y galw am HSA. Ni chafwyd cynigion i gloddio tywodfaen yn y fwrdeistref sirol at y pwrpas hwn yn y blynyddoedd diwethaf. Ar hyn o bryd, nid oes tystiolaeth o unrhyw alw am HSA yn y fwrdeistref sirol ac felly ni ddyrannwyd unrhyw safleoedd yn y cynllun hwn. Os bydd y galw'n newid yn y dyfodol, mae digon o adnoddau yn y fwrdeistref sirol i arolygu'r angen i ddiogelu tir ac mae'n annhebygol y bydd yr ardaloedd hyn yn cael eu sterileiddio'n barhaol oherwydd polisïau eraill sy'n diogelu yn erbyn datblygiad mewn ardaloedd gwledig. Rhoddwyd caniatâd dros dro i ddechrau cloddio blociau o gronfeydd yn Chwarel Darren-y-Bannau, ger Caerau, i'w defnyddio yn y cynllun adfer Glofa Caerau ond mae hwn wedi dod i ben nawr. Mae Chwarel Cefn Cribwr yn gweithredu'n achlysurol i gynhyrchu tywodfaen i'w malu ar gyfer tywod silica ond nid yw hyn yn cynhyrchu HSA.

11.4.4. Tywod a Gro: Nid oes llawer o gloddio tywod a gro yn ne-ddwyrain Cymru. Ceir bron i 85% o'r galw rhanbarthol am dywod a gro ar gyfer adeiladu o waith treillio morol o Fôr Hafron, yn bennaf o Nash Bank ger arfordir Porthcawl. Mae adroddiadau ymchwil a pholisi diweddar yn cynghori na ddylem ddibynnu cymaint ar y ffynhonnell hon yn y 5-10 mlynedd nesaf er mwyn osgoi unrhyw effaith ddrwg ar arfordir Pen-y-bont ar Ogwr. Lleolir yr adnoddau tywod a gro yn yr ardal arfordirol a ddiogelir gan benodiadau amgylcheddol lle byddai unrhyw geisiadau am gloddio'n amodol ar drwyddedau archwilio trylwyr a gyhoeddir gan Ystad y Goron. Mynegwyd pryder am gyswllt posibl rhwng treillio am agregau a newidiadau arfordirol a fonitrir fel rhan o amodau'r trwyddedau treillio. Ystyrir y materion hyn yn y polisïau sy'n ymwneud â'r parth arfordirol ac ymdrinnir â nhw ym mholisi EV15.

11.4.5. Defnyddiau Eilaidd/Ailgylchedig: Cyfyngir y ffynonellau posibl o ddefnyddiau eilaidd yn y fwrdeistref sirol i wastraff mwnol, gan gynnwys gwastraff gwaith glo, llwch o'r dref, llwch o'r cyn orsaf bŵer Llynfi, arwynebau ffyrdd a gwastraff o safleoedd adeiladu a dymchwel. Mae polisi'r Llywodraeth yn annog defnydd cynyddol o'r defnyddiau hyn er mwyn lleihau'r galw am ddefnyddiau cynradd a gostwng swm y gwastraff sy'n cael ei gladdu. Cefnogir y polisi hwn yn llawn ond, ar hyn o bryd, cydnabyddir bod effaith gyffredinol defnyddiau eraill ar y galw am agregau'n gyfyng. Mae ymchwil bellach yn cael ei gwneud i ymchwilio i hyn yn fwy. Adferwyd y rhan fwyaf o weithfeydd glo'r fwrdeistref sirol a gallai fod yn annerbyniol cloddio defnyddiau oni bai y gellid cael gwelliannau amgylcheddol pwysig. Mewnforiwyd defnyddiau eilaidd o du allan i'r fwrdeistref sirol ar gyfer prosiectau adeiladu, gan gynnwys gwelliannau ffyrdd ar Heol y Splott, De Corneli a ddefnyddiodd sorod o waith dur Port Talbot fel defnydd arwynebu. Cynhwysir polisïau i adnabod ffynonellau a allai fod yn addas i'w hailgylchu a darparu safleoedd ar gyfer ailgylchu agregau a fyddai'n helpu i wneud defnydd o wastraff adeiladu a dymchwel.

11.5. Mwnau nad ydynt yn Ynni - Nad ydynt yn Agregau

11.5.1. Prosesir oddeutu hanner y creigiau mâl a gynhyrchir yn y fwrdeistref sirol i ddarparu cerrig fflwcs i wneud dur yn y gwaith dur ym Mhort Talbot, yn bennaf o Chwarel Corneli. Mae'n genedlaethol bwysig cynnal cyflenwadau o garreg galch pur iawn o'r ansawdd angenrheidiol ar gyfer y farchnad ddiwydiannol.

11.6. Mwnau Ynni - Glo

11.6.1. Mae hanner y fwrdeistref sirol, i'r gogledd o'r llinell rhwng Cefn Cribwr, Sarn a Phencoed, yn gorwedd ym maes glo de Cymru. Cloddiwyd ardaloedd mawr o'r fwrdeistref sirol yn hanesyddol, drwy waith glo brig a chloddio dwfn. Mae cloddio pyllau glo wedi dod i ben erbyn hyn, gan gynnwys y pyllach bach, er bod un yn aros am gael ei adfer. Mae gwaith glo brig ar Park Slip Gorllewin lle mae'r gwaith yn symud tua'r gorllewin i fwrdeistref sirol Castell Nedd Port Talbot. Bwriedir buddsoddiad mawr yn y pwll newydd ym Margam a fydd yn cael ei adeiladu ger estyniad y gwaith glo brig ym mwrdeistref sirol Castell Nedd Port Talbot. Bydd rhan o'r gwaith tanddaear a rhan o'r ardal arwynebol yn aros ym mwrdeistref sirol Pen-y-bont ar Ogwr yn ystod bywyd y lofa.

11.6.2. Dywed Cyfarwyddyd Cynllunio Mwnau (MPG3) (1998) [sy'n gymwys i Loegr yn unig] y dylid nodi ardaloedd lle mae cloddio glo'n debygol o fod yn dderbyniol yn y Cynllun Datblygu Unedol. Mae'r cyfarwyddyd ar gyfer Cymru'n cefnogi'r ymagwedd hon hefyd. Fodd bynnag, nid yw'r diwydiant glo wedi gallu darparu rhaglen o safleoedd i helpu awdurdodau cynllunio mwnau gyda'r cynlluniau datblygu. Diffiniodd y prosiect ymchwil diweddar "Mineral Resource Information for Development Plans South Wales" a wnaed gan Arolwg Geolegol Prydain yr Adran Amgylchedd, Cludiant a'r Rhanbarthau ddau barth o adnoddau ar gyfer glo o ddiddordeb economaidd. Mae'r prif barth yn ffurfio'r prif darged ar gyfer glo brig sy'n perthyn i gyfres o lo trwchus tra bod y parth eilaidd yn cynnwys glo sy'n deneuach ond sydd yr un mor bwysig. Yn y prif barth yn y fwrdeistref sirol, mae bron i'r holl ardal wedi cael ei gweithio neu wedi cael ei sterileiddio gan ddatblygiadau mawr. Safle Fernbank, i'r gogledd o Bencoed, yw'r un ardal sydd ar ôl yn y prif barth ac mae'n destun trwydded yr Awdurdod Glo. Gwerthwyd y tir hwn yn ddiweddar gan y cwmni mwnau/perchennog y tir ac ni ystyrir y bydd gwaith glo brig pellach yn digwydd ar y safle. Ni roddwyd caniatâd cynllunio ar gyfer gwaith ac mae'n debyg y byddai gwrthwynebiadau amgylcheddol cryfion i unrhyw gynnig am waith glo brig yn yr ardal hon. Yn y parth eilaidd, mae llawer o'r tir wedi ei weithio eisoes neu wedi ei ddatblygu ac eithrio rhan ardaloedd penodol yng nghymoedd Llynfi, Ogwr a Garw. Nid oes unrhyw gynigion na thrwyddedau yn yr ardaloedd hyn ac eithrio ar y tir ym Mhwll Glo St Thomas, Maesteg lle nad oes mynediad addas i gerbydau ar hyn o bryd. Ni ddisgwylir unrhyw gloddio glo yn yr ardal hon yn ystod bywyd y cynllun.

11.7. Mwnau Ynni - Olew a Nwy

11.7.1. Mae polisi'r Llywodraeth yn annog archwilio a chynhyrchu cronfeydd olew a nwy er mwyn gwneud y defnydd economaidd mwyaf o'r adnoddau, yn gyson ag arfer da a diogelu'r amgylchedd. Tan y ddwy flynedd ddiwethaf, roedd yn ymddangos yn annhebygol y byddai datblygu cronfeydd nwy ac olew ar y tir yn cael unrhyw effaith ar y fwrdeistref sirol. Cymeradwywyd nifer o geisiadau'n ddiweddar ar gyfer tyllau archwiliol am fethan o welyau glo yn ardaloedd Brynmenyn, Bryncethin a Wern Tarw ond ni wnaed unrhyw waith archwilio hyd yma.

11.8. Archwilio am Fwnau

11.8.1. ARCHWILIO AM FWNAU

POLISI M1

CANIATEIR CYNIGION I ARCHWILIO AM FWNAU, ONI BAI Y BYDDAI EFFEITHIAU DRWG ANNERBYNIOL AR YR AMGYLCHEDD, AMWYNDERAU PRESWYL NEU UNRHYW DDEFNYDD TIR SENSITIF ARALL.

11.8.2. Mae deddfwriaeth gynllunio'n caniatáu peth archwiliad o fwnau ar raddfa fach ac ar sail dros dro fel datblygiad a ganiateir os nad yw coed yn cael eu difrodi ac yr adferir y safleoedd i'w cyflwr blaenorol cyn belled ag sy'n ymarferol. Caniateir cyfnodau hwy ond dim ond os rhoddir hysbysiad ymlaen llaw i'r Cyngor. Wrth ystyried ceisiadau am archwilio mwnau, bydd y Cyngor yn ceisio sicrhau nad oes unrhyw effeithiau drwg ar amwynder preswyl neu unrhyw ddefnydd tir sensitif arall, fel ysgolion, hostelau ac ysbytai.

11.8.3. Nid yw unrhyw ganiatâd i gyflawni gwaith archwilio'n tybio o blaid caniatáu unrhyw ddatblygiad dilynol i wneud y mwyaf o'r adnoddau a ddarganfuwyd o ganlyniad i'r gwaith archwilio hwnnw.

11.9. Datblygiad yn y Dyfodol - Cyffredinol

11.9.1. MEINI PRAWF AR GYFER CLODDIO MWNAU

11.9.2. Gall cloddio mwnau gael effaith ddrwg ar yr amgylchedd a defnyddiau tir eraill. Er bod nodweddion unigol gwaith mwnau'n amrywio, mae ffactorau cyffredin i'w hystyried wrth asesu cynigion am waith mwnau. Defnyddir polisi M2 i asesu cynigion am ddatblygiad newydd a cheisiadau i arolygu caniatâd cynllunio presennol, cychwynnol a'r rhai i'w harolygu'n achlysurol.

11.10. Banciau Tir

11.10.1. CYNNAL BANCIAU TIR PRIODOL

POLISI M3

CYNHELIR BANC TIR O GRONFEYDD O GREIGIAU MÂL AR GYFER AGREGAU YN YSTOD BYWYD Y CYNLLUN AC AM 10 MLYNEDD TU HWNT I 2016 ER MWYN PARHAU Â CHANRAN Y FWRDEISTREF SIROL O GYNHYRCHIANT AGREGAU RHANBARTHOL.

11.10.2. Mae'r fwrdeistref sirol yn cynhyrchu rhyw 7% o werthiannau creigiau mâl rhanbarth de Cymru ar gyfer y farchnad agregau. Fel y esboniwyd yn 11.4.1, mae digon o gronfeydd â chaniatâd i barhau â'r lefel bresennol o gynhyrchiant am y 40 mlynedd nesaf ond bydd angen rhai o'r cronfeydd hyn ar gyfer cynhyrchu defnyddiau nad ydynt yn agregau ac mae'n bosibl na fydd ardaloedd eraill yn addas ar gyfer datblygiad pellach.

11.10.3. Dylid nodi bod angen i awdurdodau unigol gyfrannu at fanc tir rhanbarthol de-ddwyrain Cymru lle mae ganddynt gronfeydd priodol a lle profwyd bod yna angen.

11.11. Datblygiad yn y Dyfodol - Ardaloedd a Ddiogelir

11.11.1. CADW CARREG GALCH AT DDEFNYDD YN Y DYFODOL

POLISI M4

DIOGELIR Y TIR A WELIR AR Y MAP CYNIGION RHAG UNRHYW DDATBLYGIAD ADEILADU PARHAOL AR GYFER CLODDIO CARREG GALCH FEL A GANLYN:-

M4(1) DWYRAIN O CHWAREL CORNELI AR FAES AWYR STORMY; (Cyswllt â’r Map 26 Gorllewin)
M4(2) GOGLEDD-DDWYRAIN O CHWAREL CORNELI I'R IARD DATGYMALU CEIR; AC I'R  (Cyswllt â’r Map 25 Dwyrain)
M4(3) DWYRAIN O CHWAREL GAENS. (Cyswllt â’r Map 25)

11.11.2. Mae angen estyn Chwarel Corneli er mwyn sicrhau y bydd cronfeydd tymor hir o garreg galch pur iawn ar gael ar gyfer gwneud dur. Mae holl gronfeydd cerrig yng Nghorneli â'r potensial i fod yn agregau ond dim ond rhai ardaloedd sydd â cherrig sy'n addas fel cerrig fflwcs. Bydd swm y cronfeydd i'w rhyddhau ar unrhyw adeg yn dibynnu ar yr allbwn bryd hynny neu lefelau allbwn profedig yn y dyfodol, ynghyd ag asesiad o'r cronfeydd a ganiateir eisoes. Caniateir cronfeydd yn Gaens a Chorneli lle na fyddai'n ddymunol i gael mwy o waith oherwydd eu hagosrwydd i anheddau a lle gallai cloddio am gronfeydd dyfnach effeithio ar systemau a chyflenwadau dŵr. Mae'n bosibl y gellir rhyddhau cronfeydd ychwanegol i gymryd lle ardaloedd a ganiateir lle na ddylid gwneud pellach. Bydd estyn Chwarel Corneli i'r hen faes awyr yn gofyn am wyro Heol Mount Pleasant o gwmpas y man gweithio.

11.12. Datblygiad yn y Dyfodol - Ardaloedd Chwilio

11.12.1. CLODDIO MWNAU YN Y DYFODOL

POLISI M5

DIOGELIR ARDALOEDD CHWILIO A DDANGOSIR AR Y MAP CYNIGION RHAG DATBLYGIAD ADEILADU PARHAOL ER MWYN CADW ADNODDAU AR GYFER Y DYFODOL OS GELLIR PROFI ANGEN AMLWG AR:-

M5(1) DIR I'R GOGLEDD O CHWAREL CORNELI AC I'R DWYRAIN O CHWAREL GAENS QUARRY; AC AR (Cyswllt â’r Map 25 Dwyrain)
M5(2) DIR AR YR HEN CHWAREL STORMY DOWN. (Cyswllt â’r Map 25 Dwyrain)

11.12.2. Rhaid pwysleisio nad oes unrhyw ragdybiaeth o blaid rhyddhau unrhyw dir yn yr ardaloedd chwilio am fwnau ar hyn o bryd. Ni wyddom a fydd angen rhyddhau unrhyw dir yn yr ardaloedd chwilio ar gyfer cloddio carreg galch yn y dyfodol neu a fydd yr holl dir a ddangosir yn dderbyniol. Cyfyngir y tir i'r gogledd o Chwarel Corneli gan goetir a ddiogelir gan orchmynion cadw coed a bydd angen cadw man agored o dir rhwng unrhyw waith chwarela pellach a'r coetir er mwyn atal unrhyw effeithiau drwg. Fodd bynnag, ystyrir ei bod yn hanfodol diogelu'r ardaloedd hyn er mwyn atal unrhyw sterileiddio gan ddatblygiad parhaol pe bai'r angen am dir ychwanegol yn codi yn y dyfodol.

11.13. Tywod a Gro

11.13.1. CLODDIO TYWOD A GRO O'R TIR

POLISI M6

ARCHWILIR CYNIGION AR GYFER TYWOD A GRO O'R TIR YN ERBYN Y MEINI PRAWF YM MHOLISI M2. CANIATEIR CLODDIO MEWN ARDALOEDD Â PHENODIADAU STATUDOL DIM OND MEWN AMGYLCHIADAU EITHRIADOL, YN DILYN ARCHWILIAD TRYLWYR IAWN O'R CYFRANIAD I FUDDIANT CYHOEDDUS, EFFAITH AMGYLCHEDDOL A'R POSIBILRWYDD O LEDDFU'R SEFYLLFA.

11.13.2. Mae'n debyg y bodlonir y galw am agregau cain gan waith treillio morol parhaus o Fôr Hafren. Yn sgil pryderon cynyddol am oblygiadau treillio o ganlyniad i gyswllt posibl â newidiadau yn yr arfordir, gallai fod angen ystyried twrio tywod a gro o'r tir i gynnal cyflenwadau ar gyfer pwrpasau adeiladu. Byddai gwrthwynebiadau i dwrio adnoddau hysbys ger arfordir y fwrdeistref sirol lle mae'r adnoddau hynny nad ydynt wedi cael eu sterileiddio gan ddatblygiad yn destun ardaloedd â phenodiadau statudol h.y. GNL Cynffig a safle o ddiddordeb gwyddonol arbennig Merthyr Mawr.

11.14. Pyllau Benthyg

11.14.1. CLODDIO DROS DRO

POLISI M7

YSTYRIR CYNIGION AM BYLLAU BENTHYG YN ERBYN Y MEINI PRAWF YM MHOLISI M2 AC MEWN PERTHYNAS AG ANGHENION PROSIECTAU ADEILADU PENODOL, BYWYD Y GWAITH DROS DRO A'R CYNIGION ADFER.

11.14.2. Mae pwll benthyg yn chwarel dros dro neu safle tebyg a agorir i gyflenwi agregau i brosiect adeiladu penodol, contractau ffyrdd dros gyfnod penodol fel arfer. Lleolir y safleoedd hyn o fewn neu ger y prosiect fel arfer a chyflenwir y mwyn yn uniongyrchol heb ddefnyddio ffyrdd cyhoeddus. Felly, gellir cyflenwi'r mwyn yn rhad a heb darfu ar ddefnyddwyr y ffordd. Gall effaith pwll benthyg fod yn debyg i chwareli mwy parhaol ac maent yn cael effaith sylweddol ar ddefnyddiau tir cyfagos, er dros gyfnod byrrach.

11.15. Gweddillion Mwnau

11.15.1. TYNNU DEFNYDD O WEDDILLION MWNAU

POLISI M8

CANIATEIR CYNIGION AM DYNNU DEFNYDD O WEDDILLION MWNAU DIM OND LLE MAENT YN DDERBYNIOL MEWN PERTHYNAS Â MEINI PRAWF POLISI M2 A LLE MAE'R CYNNIG YN CYNNAL NEU'N GWELLA DIOGELWCH Y PWLL.

11.15.2. Mae pyllau gwastraff o hen waith mwnau'n cynnwys gweddillion economaidd weithredol ar adegau. Gallai fod symiau o lo bach y gellir eu hadfer drwy sgrinio/golchi'r defnydd a gall pyllau eraill ddarparu agregau eilaidd y gellir eu defnyddio yn lle defnyddiau cynradd a chadw adnoddau felly. Gellir ystyried cloddio rhai gweddillion yn ddatblygiad a ganiateir yn amodol ar ddarpariaethau Rhan 23 o Orchymyn Cynllunio Gwlad a Thref (Datblygiad Cyffredinol a Ganiateir) 1995.

11.16. Defnyddiau Eraill

11.16.1. ANNOG AILDDEFNYDDIO MWNAU

POLISI M9

CANIATEIR CYNIGION AM GYFLEUSTERAU I AILGYLCHU DEFNYDDIAU A FYDDAI'N CYMRYD LLE AGREGAU CYNRADD LLE YSTYRIR EU BOD YN DDERBYNIOL YN DILYN ASESIAD YN ERBYN Y MEINI PRAWF YM MHOLISI M2.

11.16.2. Ailgylchir defnyddiau adeiladu a dymchwel yn aml fel rhan o brosiect adeiladu newydd ac ailddefnyddir nhw ar y safle. Fodd bynnag, mae cryn dipyn o'r defnyddiau hyn yn cael eu cludo i safleoedd claddu sbwriel gan nad oes cyfleusterau lleol digonol i brosesu'r gwastraff. Mae'n bwysig sefydlu cyfleusterau priodol i annog ailddefnyddio'r defnyddiau hyn er mwyn lleihau gwastraff.

11.17. Diogelu a Gwella'r Amgylchedd

11.17.1. AMODAU I DDIOGELU A GWELLA'R AMGYLCHEDD

POLISI M10

WRTH ROI NEU AROLYGU CANIATÂD CYNLLUNIO AM DDATBLYGIAD MWNAU, LLE BO ANGEN A LLE'N BRIODOL I'R DATBLYGIAD, BYDD YR AWDURDOD CYNLLUNIO MWNAU'N GORFODI AMODAU A/NEU'N CYTUNO AR RWYMEDIGAETHAU ADRAN 106 ER MWYN:-

1. AMRYWIO HYD Y CANIATÂD;

2. RHEOLEIDDIO ORIAU GWAITH Y SAFLE;

3. NODI MESURAU I WELLA MYNEDIAD A RHEOLI SYMUDIADAU TRAFFIG;

4. GOFYN AM GYNLLUNIO'R GWAITH I LEDDFU LEFELAU SŴN I DERFYNAU PENODOL;

5. GOFYN AM FONITRO GWAITH FFRWYDRO ER WMYN CADW'R GWAITH HWN I AMSERAU PENODOL YN Y DYDD A CHYFYNGU AR EFFAITH UNRHYW DDIRGRYNIAD MEWN PERTHYNAS Â DATBLYGIAD SENSITIF;

6. LLEIHAU EFFEITHIAU LLWCH;

7. GOFYN AM FONITRO EFFAITH Y GWAITH AR ADNODDAU DŴR TIR A DARPARU AR GYFER DIOGELU ANSAWDD A SWM NODWEDDION DŴR TIR A DŴR ARWYNEBOL;

8. GOFYN AM ASESIAD ARCHEOLEGOL O'R SAFLE A SICRHAU Y COFNODIR NODWEDDION O DDIDDORDEB ARCHEOLEGOL NEU HANESYDDOL A, LLE BO ANGEN, EU DIOGELU A'U CADW AR Y SAFLE;

9. GOFYN AM WAITH TIRLUNIO NEU WAITH SGRINIO ERAILL I LEIHAU EFFAITH WELEDOL Y GWAITH I LEFEL DDERBYNIOL;

10. ADFER Y TIR, RHOI DEFNYDD IDDO AC ÔL-OFAL ER MWYN SICRHAU BUDD TYMOR HIR, YN ENWEDIG AR GYFER MATERION CADWRAETH NATUR;

11. GOFYN AM WERTHUSIAD MANWL O WERTH CADWRAETH NATUR Y SAFLE. LLE BO ANGEN, GOFYNNIR AM FESURAU I DDIOGELU UNRHYW GYNEFINOEDD, RHYWOGAETHAU NEU NODWEDDION O DDIDDORDEB NEU FESURAU LLEDDFU FEL SY'N BRIODOL.

11.17.2. Mae nifer o faterion y mae angen ymdrin â nhw wrth benderfynu ar geisiadau am ddatblygiadau mwnau er mwyn sicrhau na fydd y datblygiad yn cael effaith ddrwg ar yr ardaloedd o'i gwmpas, yn enwedig os oes eiddo preswyl yn agos. Mae deddfwriaeth gynllunio'n cynnwys darpariaeth y bydd pob safle mwnau sy'n meddu ar ganiatâd cynllunio nad oes terfyn amser ynghlwm wrtho'n dod i ben yn 2042 fel mater o drefn, ond gallai fod achlysuron lle bydd cyfnod llai o amser yn angenrheidiol i alluogi cynnig a fyddai fel arall yn annymunol i symud yn ei flaen. Mae'n bwysig rheoli materion fel effaith weledol, oriau gwaith, sŵn, llwch a dirgryniad er mwyn diogelu amwynder yr ardal o gwmpas. Gall traffig o'r gwaith mwnau gael effaith sylweddol ar ddefnyddiau tir eraill, yn yr ardal gyfagos a thros bellter mwy gan fod rhai mwnau'n cael eu cludo tipyn o bellter o'u ffynhonnell. Mae carreg galch carbonifferaidd y fwrdeistref sirol yn ddyfrhaen bwysig iawn a gall cloddio mwnau gael effaith fawr arni, yn enwedig lle gwneir y mwyaf o waith dyfnach islaw'r tabl dŵr tir. Ystyrir cyngor Asiantaeth yr Amgylchedd er mwyn asesu effaith estyniadau dyfnach ac ochrol unrhyw waith mwnau a chyfleusterau trin dŵr arfaethedig. Dylid ystyried effaith bosibl datblygiadau mwnau ar safleoedd o ddiddordeb archeolegol a hanesyddol er mwyn penderfynu ar yr angen i gofnodi neu gadw safleoedd. I gloi, mae'n bwysig mwyhau'r cyfle y mae gwaith mwnau'n ei greu er mwyn cael ôl-ddefnydd ac ôl-ofal buddiol tymor hir. Mae safleoedd mwnau'n fawr iawn yn aml a gall natur y gwaith greu cynefinoedd pwysig sy'n gyson â chynllun gweithredu bioamrywiaeth lleol Pen-y-bont ar Ogwr.

11.18. Parthau Diogelu Mwnau

11.18.1. DIOGELU AMWYNDERAU LLEOL

POLISI M11

ADNABYDDIR PARTHAU DIOGELU MWNAU O GWMPAS CHWARELI CYFREDOL, YNGHYD Â CHRONFEYDD Â CHANIATÂD A THIR A DDYRENNIR AR GYFER GWAITH YN Y DYFODOL, FEL A WELIR AR Y MAP CYNIGION. YN Y PARTHAU HYN, CYFYNGIR DATBLYGIADAU NEWYDD, GAN GYNNWYS DATBLYGIADAU MWNAU, ER MWYN SICRHAU NA CHYFYNGIR AR DDATBLYGIADAU MWNAU PRESENNOL A DYFODOL GAN EU HEFFAITH AR DDATBLYGIAD NEWYDD. BYDD CYNIGION DATBLYGU HEBLAW AM DDATBLYGIAD MWNAU'N YSTYRIED EFFAITH BOSIBL CHWARELA AR Y DATBLYGIAD A GYNIGIR A SICRHEIR ISAFSWM RWYSTR O 200 METR O LEIAF RHWNG Y GWAITH CHWARELA A DEFNYDDIAU TIR SENSITIF, ONI BAI BOD NODWEDDION Y SAFLE'N PERI I'R CYNGOR BENDERFYNU I'R GWRTHWYNEB.

11.18.2. Gall cloddio mwnau gael effaith ddrwg ar amwynder defnyddiau tir sensitif, fel datblygiadau preswyl, ysbytai, hostelau ac ysgolion. Nodwyd parthau diogelu mwnau o gwmpas chwareli presennol a'u mannau gwaith yn y dyfodol er mwyn atal gwrthdaro rhwng y gwaith cloddio a defnyddiau tir eraill, drwy ddarparu rhwystr o gwmpas y mannau hyn. Mewn rhai achlysuron, bydd datblygiad preswyl wedi ei leoli o fewn y parthau diogelu mwnau. Byddai'n afresymol ac anodd i wrthod datblygiad llenwi o fewn ardaloedd adeiledig er y gallai fod peth effaith o'r gwaith chwarela. Fodd bynnag, bydd y Cyngor yn barnu pob achos yn unigol. Ym mhob achos arall, bydd y Cyngor yn ceisio sicrhau rhwystr o 200 metr o leiaf rhwng datblygiad newydd a'r gwaith mwnau.

11.19. Cadw Tir

11.19.1. CADW A RHEOLI TIR

POLISI M12

BYDD Y CYNGOR YN CEISIO CADW NODWEDDION TOPOGRAFFEGOL PRESENNOL A WELIR AR Y MAP CYNIGION SY'N CUDDIO GWAITH MWNAU. FODD BYNNAG, CYDNABYDDIR BOD YR ARDALOEDD DAN SYLW YN DESTUN CANIATÂD CYNLLUNIO A BYDDAI ANGEN CYTUNDEB Y GWEITHREDWYR AR GYFER DIDDYMU'R HAWL I WEITHIO AR YR ARDALOEDD DAN SYLW. MAE'R ARDALOEDD DAN SYLW FEL A GANLYN:-

M12(1) TIR AR HYD HEOL-Y-SPLOTT; (Cyswllt â’r Map 25)
M12(2) TIR GER HEOL MOUNT PLEASANT; (Cyswllt â’r Map 25)
M12(3) TIR I'R DE-ORLLEWIN O CHWAREL GROVE; (Cyswllt â’r Map 25)
M12(4) TIR I'R GOGLEDD O HEOL MOUNT PLEASANT GER CHWAREL GROVE; (Cyswllt â’r Map 25)
M12(5) TIR SY'N FFURFIO FFIN DDEHEUOL A DWYREINIOL CHWAREL GAENS; A (Cyswllt â’r Map 25)
M12(6) THIR SY'N FFURFIO RHAN DDWYREINIOL CHWAREL STORMY DOWN. (Cyswllt â’r Map 26 Gorllewin)

11.19.2. Ystyrir bod peth o'r tir a ganiatawyd ar gyfer chwarela sawl blwyddyn yn ôl yn anaddas ar gyfer gwaith pellach oherwydd ei agosrwydd at eiddo preswyl. Mae peth o'r tir hwn yn cael ei ddiweddaru ag amodau cynllunio newydd ar hyn o bryd, fel rhan o arolwg o hen ganiatâd mwnau sy'n ofynnol dan Ddeddf yr Amgylchedd 1995. Bydd yr ymarfer hwn yn gosod amodau cynllunio modern ar waith chwarela yn y dyfodol. Yn ychwanegol, gallai'r awdurdod cynllunio mwnau geisio cytundebau ychwanegol fel rhan o geisiadau cynllunio am waith mwnau ychwanegol ar dir heb ganiatâd (polisïau M4/5 CDU) a fyddai'n gofyn am gytundeb gweithredwyr i roi'r gorau i'r hawl i gloddio mannau penodedig ac ystyried amnewid y cronfeydd hyn mewn lleoliadau mwy priodol, fel a nodir ym mholisïau M4/5.

11.19.3. Cydnabyddir y gellid cadw'r darn o dir i'r gorllewin o Heol Mount Pleasant rhwng Chwarel Corneli a hen faes awyr Stormy Down dim ond os yw cynigion i estyn y chwarel i'r hen faes awyr yn peidio â symud yn eu blaen. Yn ychwanegol, cydnabyddir y gellid cadw'r darn hwnnw o dir ar hyd Heol-y-Splott rhwng Chwarel Corneli a Chwarel Pant Mawr os nad yw Chwarel Corneli'n estyn yn ochrog i Bant Mawr. Yn achos estyniad fel hwn, ni fyddai angen cuddio o Heol-y-Splott gan na fyddai'n bosibl gweld y gwaith.

11.20. Adfer ac Ôl-Ofal

11.20.1. SICRHAU ADFERIAD AC ÔL-OFAL PRYDLON AC O ANSAWDD UCHEL

POLISI M13

WRTH ROI NEU AROLYGU CANIATÂD AM WAITH MWNAU, BYDD YR AWDURDOD CYNLLUNIO MWNAU'N GOFYN AM GYFLWYNO CYNLLUN I SICRHAU ADFERIAD AC ÔL-OFAL PRYDLON, O ANSAWDD UCHEL A, LLE'N BOSIBL, GRADDOL A CHREU ÔL-DDEFNYDD BUDDION I'R SAFLE, SY'N GYSON Â'R CYNLLUN GWEITHREDU BIOAMRYWIAETH LLEOL. OS YW'R CYNGOR YN EI YSTYRIED YN BRIODOL, AR ÔL YMGYNGHORI Â CHYRFF PRIODOL, GOFYNNIR AM GYFNOD ÔL-OFAL ESTYNEDIG TU HWNT I'R 5 MLYNEDD STATUDOL YN ENWEDIG AR GYFER ÔL-DDEFNYDD FEL CADWRAETH NATUR.

11.20.2. Mae gwaith mwnau'n gwaith dros dro hyd yn oed os yw safleoedd yn weithredol am gyfnodau hir. Un o amcanion pwysicaf rheoli gwaith mwnau yw sicrhau yr adferir y tir a ddefnyddiwyd unwaith i'r gwaith ddod i ben a'i fod yn bosibl rhoi defnydd buddiol i'r tir a adferwyd. Bydd lleoliad a maint y gwaith yn helpu i benderfynu ar ddefnydd y tir yn y pen draw. Wrth ystyried bywyd hir rhai safleoedd, nid yw'n hawdd penderfynu ar ôl-ddefnydd ar ddechrau'r gwaith ac mae'n bosibl y bydd angen diwygio cynlluniau gwaith wrth i'r gwaith fynd yn ei flaen. Nid yw datganiad o nodau eang ar gyfer defnydd yn y pen draw na strategaeth adfer yn rhoi digon o fanylion ar gyfer gwneud penderfyniad am adferiad cynyddol, gan gynnwys y gost i'r gweithredwr. Mae profiad wedi dangos bod gweithredwyr yn tanamcangyfrif costau llawn adfer tir. O ganlyniad, mae'n bwysig cynnwys cymaint o fanylion â phosibl mewn cynigion o'r cychwyn. Os yw amgylchiadau safle'n newid yn fawr iawn, gellir gofyn am amrywiad ffurfiol bob amser.

11.20.3. Bydd tynnu a storio pridd yn ofalus yn helpu i adfer tir bob amser a rhaid rheoli gwaith yn llym, gan gynnwys cadw nodweddion fel coed a chloddiau. Mae'n hanfodol bod datblygwyr yn gallu dangos bod ganddynt ddigon o reolaeth o'r tir sy'n destun cais. Heb y rheolaeth hon, nid oes unrhyw warant y gellir gwireddu buddion tymor hir o'r gwaith adfer.

11.20.4. Os bydd y Cyngor yn ei ystyried yn briodol, gofynnir am warantau ariannol gan weithredwyr i gwmpasu costau adfer ac ôl-ofal rhag ofn i'r gweithredwyr beidio â gwneud. Gofynnir am warantau fel hyn ar gyfer datblygiadau sy'n ymwneud â glo fel arfer, oni bai bod amgylchiadau eraill yn mynnu fel arall.

11.21. Datblygiad yn y Dyfodol

11.21.1. Gwarchod tywod a gro a geir o'r tir

POLISI M14

NODIR ARDALOEDD I'W DIOGELU AR Y MAP CYNIGION FEL ADNODDAU POSIBL O DYWOD A GRO. GWRTHWYNEBIR CYNIGION I DDATBLYGU AR UNRHYW RAN O'R ARDALOEDD HYN. LLEOLIR YR ADNODDAU HYN FEL A GANLYN:-

M14(1) DE O DDE CORNELI (Cyswllt â’r Map 25)
M14(2) MERTHYR MAWR (Cyswllt â’r Map 31 Canolog)
M14(3) ISLAND FARM, PEN-Y-BONT AR OGWR (Cyswllt â’r Map 27 Canolog)
M14(5) DWYRAIN O BENCOED (Cyswllt â’r Map 23 Gorllewin)

11.21.2. Pwrpas y polisi yw diogelu'r ardaloedd o ddatblygiad parhaol a fyddai'n sterileiddio neu'n atal cloddio adnoddau mwnau posibl pe bai'n bosibl profi'r angen am yr adnoddau. Nid yw'n gymeradwyaeth o gloddio unrhyw un o'r safleoedd dan sylw. Dylid darllen y polisi hwn ar y cyd â pholisi M6.

<< Pennod flaenorol | Pennod nesaf >>